ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖ਼ਾਲਸਾ।।  ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹਿ।।

    ੲਿਨਕਲਾਬ ਦਾ ਕਵੀ ਸੀ - ਸੰਤ ਰਾਮ ੳੁਦਾਸੀ

    ਰਾਜਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ
    98157-51332, 98152-43917

    ਲੋਕ ਕਵੀ ਸੰਤ ਰਾਮ ੳੁਦਾਸੀ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਅਪ੍ਰੈਲ 1939 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਰਾੲੇਸਰ ਜ਼ਿਲਾ ਬਰਨਾਲਾ ਚ ਪਿਤਾ ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਮਾਤਾ ਮਾਲਣ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋੲਿਅਾ ਜੋ ਦਲਿਤਾਂ ਚ ਦਲਿਤ ਸਮਝੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮਜ਼ਬੀ ਸਿੱਖ ਜਾਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ!ਗੁਰ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿਚ ਰੰਗੇ ਹੋੲੇ ੲਿਸ ਪਰਵਾਰ ਤੇ ਜਿਥੇ ਕੂਕਾ ਲਹਿਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ ੳੁਥੇ ੳੁਹ ਗੁਅਾਂਢ ਪਿੰਡ ਮੂੰਮ ਦੇ ੳੁਦਾਸੀ ਸਾਧੂ ੲੀਸ਼ਰ ਦਾਸ ਦੇ ਵੀ ਸਰਧਾਲੂ ਸਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਡੇਰੇ ਵਿਚ ੳੁਦਾਸੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਗੁਰਦਾਸ ਸਿੰਘ ਘਾਰੂ ਪੜਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ! ਮਾਪਿਅਾਂ ਨੇ ੳੁਦਾਸੀ ਨੂੰ ਡੇਰੇ ਚੜਾੳੁਣ ਦਾ ਵਚਨ ਕੀਤਾ ਹੋੲਿਅਾ ਸੀ ਪਰ ਸੰਤ ੲੀਸ਼ਰ ਦਾਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ੲਿਸ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾ ਦਿੳੁ! ਜਿਥੇ ਦਾਦਾ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੰਤ ਰਾਮ ੳੁਦਾਸੀ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਜਦਕਿ ੳੁਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਗੁਰਦਾਸ ਸਿੰਘ, ਪਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਤੇ ਹਰਦਾਸ ਸਿੰਘ ਸਨ ।ਛੋਟੇ ਦਾ ਨਾਂ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਕੋੲਿਲ ਹੈ!
    ਸੰਤ ਰਾਮ ੳੁਦਾਸੀ ਨੇ ਛੋਟੀ ੳੁਮਰ ਚ ਹੀ ਲਿਖਣਾ ਸੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ ਸੀ,ੳੁਹ ਜੇ.ਬੀ.ਟੀ ਕਰਕੇ ੧੯੬੦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਅਾਪਕ ਲੱਗ ਗਿਅਾ ਸੀ! ੳੁਸ ੳੁਪਰ ਕਮਿੳੁਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ ਤੇ ੳੁਹ ਬਰਨਾਲੇ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਅਾ ਹੋੲਿਅਾ ਸੀ! ਜਦ ਪੰਜਾਬ ਚ ੧੯੬੯ ਵਿਚ ਹਥਿਅਾਰਬੰਦ ਨਕਸਲਬਾੜੀ ਲਹਿਰ ਚੱਲੀ ਤਾਂ ੳੁਦਾਸੀ ੲਿਸ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਅਾ ! ੳੁਸ ਨੇ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ੲਿੱਕ ਸੁਪਨਾ ਸੰਜੋੲਿਅਾ ਹੋੲਿਅਾ ਸੀ, ੳੁਸ ਨੂੰ ਦਲਿਤਾਂ ਸਮੇਤ ਕਿਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ੲਿਸ ਲਹਿਰ ਰਾਹੀਂ ਸਾਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਨਜ਼ਰ ਅਾੳੁਂਦੀ ਸੀ। ੳੁਸ ਨੇ ੲਿਸ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ੳੁਤੇਜਤ ਕਰਨ ਲੲੀ ਸਾਰਾ ਤਾਣ ਲਗਾ ਦਿਤਾ! ੳੁਸ ਨੇ ਅਾਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਜੁਝਾਰੂ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਪਰੋਂਦਿਅਾਂ ਭਾਰਤੀ ਸਟੇਟ ਨੂੰ ਹਿੱਕ ਦੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਲਲਕਾਰਿਅਾ ਸੀ! ਜਿਸ ਕਰਕੇ ੳੁਹ ਅੰਨੇ ਪੁਲਸ ਤਸ਼ੱਦਦ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋੲਿਅਾ ਤੇ ਜੇਲਾਂ ਵਿਚ ਬੰਦ ਰਿਹਾ! ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਨਕਸਲੀ ਲਹਿਰ ਸਟੇਟ ਜਬਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅਾਪਸੀ ਗਰੁਪਾਂ ਚ ਟੁੱਟ ਫੁੱਟ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗੲੀ ਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿਰਾਸਾ ਤੇ ੲਿੱਕ ਰੋਗੀ ਮਹੌਲ ਪਸਰ ਗਿਅਾ। ੲਿਸ ਹਾਲਤ ਨੇ ੳੁਦਾਸੀ ਤੇ ਬੜਾ ਮਾਰੂ ਅਸਰ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਲਹਿਰ ਰਾਹੀਂ ੳੁਹ ਨਾੲਿਕ ਬਣ ਕੇ ੳੁਭਰਿਅਾ ਸੀ, ਹੁਣ ੳੁਸ ਦੇ ਲਿਖਣ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਚਿਅਾ। ੳੁਸ ਨੇ ਜੋ ਲਿਖਣਾ ਸੀ ਲਿਖ ਚੁੱਕਿਅਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਹਿ ਚੁੱਕਿਅਾ ਸੀ!ਹੁਣ ਭਾਅ ਜੀ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ੲਿਨਕਲਾਬ ਦੇ ਫੋਕੇ ਲਲਕਰੇ ਮਾਰਨੇ ੳੁਦਾਸੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਸਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ।ਫੋਕੇ ਲਲਕਰੇ ੳੁਸ ਦੀ ਰੂਹ ਦਾ ਰੱਜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਣ ਸਕਦੇ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੀ ੲਿਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰ ਹੀ ੳੁਸ ਦੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਬੀਤੇ ਦੀ ਬਾਤ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਸੀ!ਹੁਣ ੳੁਦਾਸੀ ੲਿਸ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਨਿਰਾਸ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬੇਅਾਸ ਵੀ ਹੋ ਚੁੱਕਿਅਾ ਸੀ!
    ਅਾਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਤ ਰਾਮ ੳੁਦਾਸੀ ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਦਵੰਦ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸੀ, ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਤਾਂ ੳੁਹ ਹਾਲਾਂ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਘੇਰੇ (Frame work) ਵਿਚ ਹੀ ਵਿਚਰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਮਾਨਸਿਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਅਕਾਲੀ ਮੋਰਚੇ ਤੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਹਿਮਾੲਿਤੀ ਸੀ! ੲਿਸੇ ਮਾਨਸਿਕ ਦਵੰਧ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ੳੁਹ ਨਾ ਤਾਂ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ ਵਾਂਗ ਗੱਜ ਵੱਜ ਕੇ ਖਾੜਕੂ ਲਹਿਰ ਦੇ ਹੱਕ ਚ ਸਟੈਂਡ ਲੈ ਸਕਿਅਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਘੇਰੇ ਨੂੰ ੳੁਲੰਘ ਸਕਿਅਾ!
    ਸੰਤ ਰਾਮ ੳੁਦਾਸੀ ਦੀ ੳੁਸ ਵਕਤ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਚ ਅਾੳੁਂਦਿਅਾਂ ਮਨਮਾਡ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੇੜੇ ਮੌਤ ਹੋ ਗੲੀ ਜਦ ੳੁਹ ੬ ਨਵੰਬਰ ੧੯੮੬ ਨੂੰ ਤਖਤ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਬੋਲ ਕੇ ਵਾਪਸ ਅਾ ਰਿਹਾ ਸੀ!
    ੳੁਦਾਸੀ ਸਬੰਧੀ ਮੈਂ ੲਿਹ ਦੋ ਪੁਸਤਕਾਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀਅਾਂ ਹਨ! ਸਮੁੱਚੀ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ੳੁਸ ਦੀ ਛਪੀ ਅਣਛਪੀ ਸਾਰੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਤੇ ਕੰਮੀਅਾਂ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਦਾ ਸੂਰਜ ਸਿਮਰਤੀ ਗਰੰਥ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੈਂ ਡੂਢ ਸੌ ਪੰਨਿਅਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਿਖੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਾਸ਼, ੳੁਦਾਸੀ, ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਿਲ, ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਸਮੁੱਚੀ ਨਕਸਲੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਮੁਲੰਕਣ ਕੀਤਾ ਹੈ! ੲਿਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ੲਿਹ ਵੀ ਦੱਸਿਅਾ ਗਿਅਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਨਕਸਲੀਅਾਂ ਦੇ ਕੁਛ ਗਰੁਪ ੳੁਸੇ ਪੁਲਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖਾੜਕੂ ਮੁੰਡਿਅਾਂ ਨੂੰ ਮਰਵਾੳੁਣ ਲੱਗ ਪੲੇ ਸਨ , ਜਿਸ ਪੁਲਸ ਨੇ ੳੁਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਅਾਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਸੀ! ੲਿਸ ਸਾਰੇ ਵਰਤਾਰੇ ਬਾਰੇ ੳੁਦਾਸੀ ਕੀ ਸੋਚਦਾ ਤੇ ਸਮਝਦਾ ਸੀ, ੲਿਸ ਦੇ ਜੁਅਾਬ ੲਿਹਨਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ ਗੲੇ ਹਨ! ਅੱਜ ਅਾਰਥਕਵਾਦੀ ਜਿੱਲਣ ਵਿਚ ਫਸ ਚੁੱਕੀ ਖੱਬੀ ਲਹਿਰ ਲੲੀ ੳੁਦਾਸੀ ਕਾਵਿ ਦੀ ਕੀ ਪ੍ਰਸੰਗਤਾ ਹੈ, ੲਿਸ ਦਾ ਵੀ ਮੁਲੰਕਣ ਕੀਤਾ ਗਿਅਾ ਹੈ! ੲਿਹ ਪੁਸਤਕਾਂ ਸੰਗਮ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਸਮਾਣਾ ਨੇ ਛਾਪੀਅਾਂ ਹਨ , ਜਿਨਾਂ ਨਾਲ ੲਿਸ ਫੂਨ ਨੰ: ਤੇ ਰਾਬਤਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ


    ਸੈਕਸ਼ਨ-ਏ

    Image

    ਸੈਕਸ਼ਨ-ਬੀ

    Image

    ਸੈਕਸ਼ਨ-ਸੀ

    Image
    Image
    Image
    Image
    Image
    Image
    Image
    Image

    ਵੱਧ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ

    ਜੱਜ ਨੇ ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਸੌਦਾ ਸਾਧ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤੇ

    ਜੱਜ ਨੇ ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਸੌਦਾ ਸਾਧ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤੇ

    ਪੰਚਕੂਲਾ , (ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ/ਲੱਖਾ ਸਿੰਘ) - ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਸੌਦਾ ਸਾਧ ਗੁਰਮੀਤ ਰਾਮ ਰ...

    ਸੁਮੇਧ ਸੈਣੀ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਤੱਕ ਬਰਗਾੜੀ ਮੋਰਚਾ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ: ਮੰਡ

    ਸੁਮੇਧ ਸੈਣੀ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਤੱਕ ਬਰਗਾੜੀ ਮੋਰਚਾ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ: ਮੰਡ

    ਬਠਿੰਡਾ - ਮੁਤਵਾਜ਼ੀ ਜਥੇਦਾਰ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਮੰਡ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਜਸਟਿਸ ਰ...

    ਮੇਰੇ ਬਾਪੂ ਨੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕੀੜੀ ਨਹੀਂ ਮਾਰੀ: ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ

    ਮੇਰੇ ਬਾਪੂ ਨੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕੀੜੀ ਨਹੀਂ ਮਾਰੀ: ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ

    ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ - ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ "...

    ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੁਕਮਰਾਨ ਸੰਘਰਸ਼ੀਲ ਕੌਮਾਂ ਨੂੰ ‘ਵੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਹੱਕ’ ਦੇਣ: ਦਲ ਖਾਲਸਾ

    ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੁਕਮਰਾਨ ਸੰਘਰਸ਼ੀਲ ਕੌਮਾਂ ਨੂੰ ‘ਵੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਹੱਕ’ ਦੇਣ: ਦਲ ਖਾਲਸਾ

    ਮੋਗਾ: 15 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਦਿਨ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਦਿਆਂ, ਦਲ ਖਾਲਸਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੁਕਮਰਾਨਾ...

    ਬੇਅਦਬੀ ਕਾਂਡ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਤੋਂ ਭੱਜਿਆ ਬਾਦਲ ਦਲ

    ਬੇਅਦਬੀ ਕਾਂਡ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਤੋਂ ਭੱਜਿਆ ਬਾਦਲ ਦਲ

    ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ- ਬੇਅਦਬੀ ਕਾਂਡ ਬਾਰੇ ਜਸਟਿਸ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਮਿਸਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 'ਤੇ ਵਿਧਾਨ...

    ਆਮਦਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਅੱਧ-ਪਚੱਧਾ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ

    ਆਮਦਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਅੱਧ-ਪਚੱਧਾ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ

    ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ - ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ’...

    The Sikh Spokesman Newspaper,
    Toronto, Canada.

    Published Every Thursday     
    Email : This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. 
    www.sikhspokesman.com
    Canada Tel : 905-497-1216
    India : 94632 16267

     

    Copyright © 2018, All Rights Reserved. Designed by TejInfo.Com