ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖ਼ਾਲਸਾ।।  ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹਿ।।

    ਭਾਰਤ ਦਾ "ਬਰਡ ਮੈਨ" : ਡਾ. ਸਾਲੀਮ ਅਲੀ

    ਡਾ. ਸਾਲੀਮ ਅਲੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਯੋਜਨਾਬੰਧ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਰਵੇ ਕੀਤੇ, ਵਰਗੀਕਰਨ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੇ ਪੰਛੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਡਾ. ਸਾਲੀਮ ਮੋਇਜੂਦੀਨ ਅਬਦੁਲ ਅਲੀ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਨਵੰਬਰ 1896 ਨੂੰ ਬੰਬੇ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ) ਦੇ ਸੁਲੇਮਣੀ ਬੋਹਰਾ ਮੁਸਿਲਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਜਨਾਬ ਮੋਇਜੂਦੀਨ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਜੀਨਤ-ੳੱਲ-ਨਿਸ਼ਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਨੌਵੇਂ ਬੱਚੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਮਾਤਾ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਾ. ਅਲੀ ’ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਟੁੱਟ ਪਿਆ। ਇਸ ਔਖੇ ਸਮੇਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਮੇ ਅਮਰੂਦੀਨ ਤਇਆਬਜੀ ਅਤੇ ਮਾਮੀ ਹਮੀਦਾ ਬੇਗਮ ਨੇ ਲਈ। ਇਸ ਲਈ ਡਾ. ਅਲੀ ਦਾ ਬਚਪਨ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਖੇਤਵਾੜੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬੀਤਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਗਿਰਗਾਮ ਦੇ ਬਾਈਬਲ ਮੈਡੀਕਲ ਮਿਸ਼ਨ ਗਰਲਜ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਅਲੀ ਦਾ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖਾਸ ਲਗਾਓ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਿਰ ਦਰਦ ਤੋ ਪੀੜਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਕਸਰ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੀ ਰਹੇ। ਬਾਹਰ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਲਗਾਉ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਜਿਆਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।
    10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਅਜੀਬ ਮੋੜਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਅਤੇ ਜਿਗਿਆਸਾ ਦੀ ਚਿਣਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਮੇ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਿਡੌਣਾ ਬੰਦੂਕ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਖੇਡਦਿਆਂ-ਖੇਡਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਬੰਦੂਕ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੰਛੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਪੰਛੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਬੜਾ ਵਚਿੱਤਰ ਸੀ, ਇਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਪੀਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਮੇ ਨੂੰ ਪੰਛੀ ਦਾ ਨਾਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਹੀ ਹੱਥ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਦਾ ਮਾਮਾ ਉਸ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੇਖ ਕੇ ਬੰਬੇ ਨੈਚੁਰਲ ਹਿਸਟਰੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਦਫਤਰ ਲੈ ਗਿਆ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਪੋਲੋ ਸਟਰੀਟ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਮੇ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਆਨਰੇਰੀ ਸੈਕਟਰੀ ਡਿਬਲੂ.ਐਸ.ਮਿਲਾਰਡ, ਜੋ ਪੰਛੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਨ, ਨਾਲ ਕਰਵਾਈ। ਮਿਲਾਰਡ ਨੇ ਸਾਲੀਮ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਪੰਛੀ ਦਿਖਾਏ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਲੀਮ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਲਈ ਤਾਂਘ ਹੋਰ ਵੱਧ ਗਈ। ਮਿਲਾਰਡ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਕਾਮਨ ਬਰਡ ਆਫ ਬੰਬੇ" ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਭੇਂਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਵੀ ਕੀਤਾ।
    ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਾਈ ਦੇ ਵਾਲਫ੍ਰੇਮ ਮਾਇੰਨਗ ਕੰਮ ਲਈ ਬਰਮਾ (ਹੁਣ ਮੀਆਮਾਰ) ਚਲੇ ਗਏ। ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤੀਵਾਦੀ ਡਾ ਸਾਲੀਮ ਦਾ ਜੀਅ ਮਾਇੰਨਗ 'ਚ ਨਾ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਵਾਪਿਸ ਮੁੰਬਈ ਆ ਗਏ। 1917 ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਜੇਵੀਅਰ ਕਾਲਜ ਤੋ ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ. ਪਾਸ ਕੀਤੀ। 1918 ਵਿੱਚ, 22 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੇਗਮ ਤਹਮੀਨਾ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨੈਚੁਰਲ ਹਿਸਟਰੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਬੰਬੇ ਵਿੱਚ ਗਾਈਡ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਹੌਲ਼ੀ-ਹੌਲ਼ੀ ਕੰਮ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖੱਲਾਂ ਉਤਾਰਨ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਜਰਮਨੀ ਜਾਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਬਰਲਿਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਜੂਅਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰੋ. ਇਰਵਿਨ ਸਟਰੇਸਮੈਨ ਕੋਲ ਪੰਛੀ ਵਿਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਨਵੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਸਿੱਖੀਆਂ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਿਸ ਮੁੰਬਈ ਆਏ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਉਹ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਾਹਿਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ weaver bird ਦਾ ਆਲ੍ਹਣਾ ਸੀ। 1930 ਵਿੱਚ weaver bird ਤੇ ਰਿਸਰਚ ਪੇਪਰ ਲਿਖਿਆ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। 1941 ਵਿੱਚ “THE BOOK OF INDIAN BIRDS” ਲਿਖੀ ਜੋ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। 1947 ਵਿੱਚ ਬੰਬੇ ਨੈਚੁਰਲ ਹਿਸਟਰੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਬਣੇ ਅਤੇ ਭਰਤਪੁਰ ਪੰਛੀ ਸੈਂਚੁਰੀ (ਕੇਓਲਾਡਿਓ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ) ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸਾਈਲੈਂਟ ਵੈਲੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤਾ। 1939 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। 1948 ਵਿੱਚ ਐਸ.ਡਿਲਾਨ ਰਿਪਲੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 10 ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ "HANDBOOK OF THE BIRDS OF INDIA AND PAKISTAN” ਲਿਖੇ। ਡਾ. ਸਾਲੀਮ ਦੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਦਾ ਨਾਂ "THE FALL OF A SPARROW” ਹੈ।
    ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ ਬੰਗਾਲ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ 1953 ਵਿੱਚ "ਜੋ ਗੋਬਿੰਦਾ ਲਾਅ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ" ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ । 1970 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਅਕੈਡਮੀ ਨੇ "ਸੁੰਦਰ ਲਾਲ ਹੋਰਾ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਮੈਡਲ" ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। 1967 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਰਨੀਥੋਲੋਜਿਸਟ ਯੂਨੀਅਨ ਤੋਂ "ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ" ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਗੈਰ-ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣੇ। ਡਾ. ਸਾਲੀਮ ਅਲੀ ਨੂੰ ਅਲੀਗੜ ਮੁਸਿਲਮ ਯੂਨੀਵਰਸ‌ਿਟੀ ਨੇ (1958), ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਿਰਸਟੀ ਨੇ (1973) ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸ‌ਿਟੀ ਨੇ (1978) ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ 1958 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਅਤੇ 1976 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। 1975 ਵਿੱਚ "ਜੇ ਪਾਲ ਗੈਟੀ ਆਵਰਡ ਫਾਰ ਕਨਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਲੀਡਰਸ਼ਿੱਪ" ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1985 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
    ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੇ ਡਾ. ਸਾਲੀਮ 27 ਜੁਲਾਈ 1987 ਨੂੰ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹ‌ਿ ਗਏ। 1990 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋ ਕੋਇਮਬਟੂਰ ਵਿੱਚ ਸਾਲੀਮ ਅਲੀ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਆਰਨੀਥੋਲੋਜੀ ਐਂਡ ਨੈਚੂਰਲ ਹਿਸਟਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਪਾਂਡੀਚਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਸਾਲੀਮ ਅਲ਼ੀ ਸਕੂਲ ਆਫ ਈਕੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਇੰਨਵਾਇਰਮੈਂਟਲ ਸਾਇੰਸਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਬੰਬੇ ਨੈਚੁਰਲ ਹਿਸਟਰੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਚੌਂਕ ਦਾ ਨਾਮ "ਡਾ. ਸਾਲੀਮ ਅਲੀ ਚੌਂਕ" ਰੱਖਿਆ। ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਡਾ. ਸਾਲੀਮ ਅਲੀ ਦੇ ਨਾ ’ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਪੰਛੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਸਾਲੀਮ ਅਲੀ ਦਾ ਕੰਮ ਹਮੇਸਾ ਯਾਦ ਰਹੇਗਾ।
    ਡਾ. ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
    ਮੁੱਖ ਅਧਿਆਪਕ
    ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਕਮਾਲਪੁਰ
    E-mail- This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

    ਸੈਕਸ਼ਨ-ਏ

    Image

    ਸੈਕਸ਼ਨ-ਬੀ

    Image

    ਸੈਕਸ਼ਨ-ਸੀ

    Image
    Image
    Image
    Image
    Image
    Image
    Image
    Image

    ਵੱਧ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ

    ਜੱਜ ਨੇ ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਸੌਦਾ ਸਾਧ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤੇ

    ਜੱਜ ਨੇ ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਸੌਦਾ ਸਾਧ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤੇ

    ਪੰਚਕੂਲਾ , (ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ/ਲੱਖਾ ਸਿੰਘ) - ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਸੌਦਾ ਸਾਧ ਗੁਰਮੀਤ ਰਾਮ ਰ...

    ਸੁਮੇਧ ਸੈਣੀ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਤੱਕ ਬਰਗਾੜੀ ਮੋਰਚਾ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ: ਮੰਡ

    ਸੁਮੇਧ ਸੈਣੀ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਤੱਕ ਬਰਗਾੜੀ ਮੋਰਚਾ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ: ਮੰਡ

    ਬਠਿੰਡਾ - ਮੁਤਵਾਜ਼ੀ ਜਥੇਦਾਰ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਮੰਡ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਜਸਟਿਸ ਰ...

    ਕੁੱਝ ਸਵਾਲ ਕਾਮਰੇਡ ਜਤਿੰਦਰ ਪੰਨੂ ਨੂੰ ?

    ਕੁੱਝ ਸਵਾਲ ਕਾਮਰੇਡ ਜਤਿੰਦਰ ਪੰਨੂ ਨੂੰ ?

    ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਨਵਾਂ ਜ਼ਮਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਕਾਮਰੇਡ ਜਤਿੰਦਰ ਪੰਨੂ ਦੀ ਇਕ ਵੀਡ...

    ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਅਕਾਲੀ-ਭਾਜਪਾ ਗੱਠਜੋੜ ਨੂੰ ਵੋਟਾਂ ਪਾਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ

    ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਅਕਾਲੀ-ਭਾਜਪਾ ਗੱਠਜੋੜ ਨੂੰ ਵੋਟਾਂ ਪਾਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ

    ਪਟਿਆਲਾ - ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਹੱਤਿਆ ਕੇਸ ਵਿਚ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜਾ ਉਡੀਕ ਰਹੇ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ...

    ਮੇਰੇ ਬਾਪੂ ਨੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕੀੜੀ ਨਹੀਂ ਮਾਰੀ: ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ

    ਮੇਰੇ ਬਾਪੂ ਨੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕੀੜੀ ਨਹੀਂ ਮਾਰੀ: ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ

    ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ - ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ "...

    ਬੇਅਦਬੀ ਕਾਂਡ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਤੋਂ ਭੱਜਿਆ ਬਾਦਲ ਦਲ

    ਬੇਅਦਬੀ ਕਾਂਡ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਤੋਂ ਭੱਜਿਆ ਬਾਦਲ ਦਲ

    ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ- ਬੇਅਦਬੀ ਕਾਂਡ ਬਾਰੇ ਜਸਟਿਸ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਮਿਸਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 'ਤੇ ਵਿਧਾਨ...

    The Sikh Spokesman Newspaper,
    Toronto, Canada.

    Published Every Thursday     
    Email : This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. 
    www.sikhspokesman.com
    Canada Tel : 905-497-1216
    India : 94632 16267

     

    Copyright © 2018, All Rights Reserved. Designed by TejInfo.Com